Uşaqlıqda təkrarlanan laqeydlik, incinmə, güvənsizlik və ya qeyri-sabit qayğı insanın özünü, başqalarını və ətrafındakı dünyanı necə anlamasına təsir göstərə bilər. Məsələn, uşaq ehtiyaclarının qarşılanmadığını və ya çətin anlarında yanında etibarlı birinin olmadığını dəfələrlə yaşadıqda, böyüdükdə “Mənim ehtiyaclarım önəmli deyil”, “Heç kimə güvənmək olmaz” və ya “Yaxın olduğum insanlar məni tərk edəcək” kimi dərin inanclar formalaşa bilər. Bu inanclar həmişə şüurlu şəkildə düşünülməsə də, münasibətlərə və gündəlik hadisələrə verdiyimiz reaksiyalara təsir edə bilər.
Belə düşüncə qəlibləri bəzən keçmişdəki təcrübələri indiki vəziyyətlərə daşımağımıza səbəb olur. Məsələn, bir insan yaxınlarının gec cavab verməsini dərhal rədd edilmə kimi anlaya, tənqidi “Məndə nəsə qaydasında deyil” düşüncəsi ilə əlaqələndirə və ya kömək istəməkdən çəkinə bilər. Bu reaksiyalar insanın xarakterindəki qüsur deyil; bir vaxtlar çətin və ya qeyri-sabit şəraitdə yaranmış qorunma üsullarının davamı ola bilər.
Keçmiş təcrübələr emosiyaları tənzimləməyi də çətinləşdirə bilər. İnsan nə hiss etdiyini anlamaqda, hisslərini qəbul etməkdə və güclü emosiyalar yaşadığı zaman məqsədinə uyğun davranmaqda çətinlik çəkə bilər. Narahatlıq, qəzəb və ya kədər artdıqda sakitləşmək, qərar vermək və gündəlik işləri davam etdirmək daha çətin görünə bilər. Bu zaman insan ani reaksiya verə, özünü günahlandıra və ya hisslərinin təsirindən uzaqlaşmağa çalışa bilər.
Uzaqlaşma və qaçınma müxtəlif formalarda görünə bilər: çətin söhbətləri təxirə salmaq, hissləri gizlətmək, insanlarla yaxınlıqdan çəkinmək, baş verənləri kiçiltmək və ya narahatlığı azaltmaq üçün başqa davranışlara yönəlmək. Bunlar qısa müddətdə gərginliyi azalda bilər. Lakin insan hiss və ehtiyacları ilə uzun müddət üzləşmədikdə, münasibətlərdəki çətinliklər və daxili gərginlik davam edə bilər.
Bununla belə, uşaqlıqda yaşananlar insanın gələcəyini müəyyən etmir. Dəstəkləyici münasibətlər, təhlükəsiz mühit, şəxsi güclü tərəfləri tanımaq və psixoloji dəstək insanın öz inanclarını və reaksiyalarını daha yaxşı anlamasına kömək edə bilər. Zamanla insan hisslərini ifadə etməyi, sərhədlərini qorumağı və çətinliklərlə üzləşmək üçün özünə daha uyğun yollar seçməyi öyrənə bilər.
